By nie kształcić bezrobotnych

W ubiegłym roku wszystkie typy szkół ponadgimnazjalnych (zasadnicze szkoły zawodowe, licea, technika, szkoły policealne i wyższe) w Wielkopolsce ukończyło 93 768 absolwentów. Zdobyte wykształcenie nie wszystkich uchroniło przed trudnościami w wejściu na rynek pracy. Tak wynika z opublikowanej właśnie przez Wojewódzki Urząd Pracy w Poznaniu „Oceny sytuacji absolwentów szkół województwa wielkopolskiego rocznik 2007/2008 na rynku pracy”.

Na koniec października 2008 r. w ewidencjach powiatowych urzędów pracy zarejestrowanych jako bezrobotni zostało 5506 absolwentów wielkopolskich szkół rocznika 2007/2008. Ponadto w rejestrach bezrobotnych nadał znajdowało się 1540 osób, które edukację zakończyły w roku szkolnym 2006/2007. By przeciwdziałać dezaktywizacji zawodowej absolwentów od stycznia do października ubiegłego roku 5485 osób z tej grupy objęto pomocą aktywnych form przeciwdziałania bezrobociu, a 1780 pozostających bez pracy – skierowano do pracy niesubsydiowanej.

Znaczący wpływ na perspektywy zawodowe absolwentów ma dostosowanie kształcenia do potrzeb rynku pracy. Na wszystkich poziomach kształcenia, poczynając od szkół zawodowych, a na wyższych kończąc, obserwuje się nierespektowanie potrzeb rynku pracy. Skutkuje to występowaniem tzw. zawodów nadwyżkowych, znacznie zwiększających ryzyko bezrobocia, oraz zawodów deficytowych, czyli takich, w których zapotrzebowanie na pracowników przewyższa dostępne zasoby wykwalifikowanej kadry. Wojewódzki Urząd Pracy w Poznaniu przygotowuje opracowania w zakresie zapotrzebowania na przedstawicieli konkretnych specjalności. Od 2002 r. przygotowuje też co roku ocenę sytuacji absolwentów na wielkopolskim rynku pracy.

Otrzymanie pracy zależy nie tylko od liczby miejsc pracy, których przybywa lub ubywa, również od tego, ile osób o danym wykształceniu lub zawodzie znajduje się na rynku pracy. Zawodami nadwyżkowymi – można przeczytać w „Ocenie sytuacji absolwentów…” – są niezmiennie takie profesje, jak kucharz małej gastronomii, mechanik pojazdów samochodowych, fryzjer, technik ekonomista, technik żywienia i gospodarstwa domowego czy technik mechanik.

O pozycji na rynku pracy w równym stopniu co poziom wykształcenia decyduje także profil kształcenia. Analiza pokazuje, że w wielkopolskich szkołach wyższych kształci się przede wszystkim na kierunkach tanich, które nie wymagają kosztownych laboratoriów i nowoczesnego wyposażenia. Dominują kierunki humanistyczne, pedagogiczne, społeczne, administracyjne i ekonomiczne, które wprowadzają na rynek pracy największą liczbę absolwentów, w tym bezrobotnych absolwentów. Na poziomie szkolnictwa wyższego można wskazać kierunki – zarządzanie, pedagogika czy administracja, po których spora część absolwentów nie znajduje pracy. Tworzenie takiej struktury kierunkowej szkół wynika zapewne z zasobów kadrowych oraz identyfikacji oczekiwań kandydatów do szkół i na uczelnie. Jednak takie wybory niepoparte są analizami czy badaniami popytu na pracowników.

Niedostosowanie kierunków kształcenia do potrzeb rynku pracy najsilniej dotyka osoby posiadające wykształcenie średnie zawodowe i zasadnicze oraz policealne. Właśnie one najczęściej podejmują się wykonywania pracy niezgodnej z kierunkiem kształcenia, tym samym okazuje się ono nieprzydatne.

Raport o sytuacji absolwentów wielkopolskich szkół ponadgimnazjalnych, przygotowany po raz siódmy przez WUP w Poznaniu, stanowi ważną wskazówkę, zarówno dla instytucji podejmujących decyzje dotyczące systemu edukacji ponadgimnazjalnej w Wielkopolsce i władz samorządowych, jak i samych uczniów, studentów i ich rodziców, którzy stoją przed wyborem drogi zawodowej.

Całe opracowanie WUP w Poznaniu pt. „Ocena sytuacji absolwentów szkół województwa wielkopolskiego rocznik 2007/2008 na rynku pracy” znajduje na stronie internetowej pod adresem: http://www.wup.poznan.pl/strony/19.php