Bezrobocie

Od 1 maja 2004 roku Polska jest pełnoprawnym członkiem Unii Europejskiej. Dzięki temu istnieje możliwość swobodnego podróżowania po terytorium Wspólnoty, osiedlania się, podejmowania pracy, czy też studiowania. Prawo do swobodnego przemieszczania się w obrębie UE/EOG i Szwajcarii nie miałoby jednak w praktyce żadnego znaczenia, gdyby nie towarzyszyły temu dodatkowe gwarancje w dziedzinie zabezpieczenia społecznego. Gwarancje te w części dotyczącej ubezpieczeń na wypadek bezrobocia stanowią ważną część ustawodawstwa Unii Europejskiej dotyczącego wolnego przepływu pracowników.

Główne zasady koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego:

1.      Zasada równego traktowania obywateli własnych i obywateli innych państw członkowskich,

2.      Zasada zachowania praw nabytych/prawo transferu świadczeń do innych państw członkowskich,

3.      Zasada zachowania praw będących w trakcie nabywania/zasada sumowania okresów ubezpieczenia i zatrudnienia.

Celem przepisów wspólnotowych jest skoordynowanie krajowych systemów ubezpieczeń na wypadek bezrobocia. Oznacza to, iż na poziomie Wspólnoty funkcjonują przepisy, których celem jest umożliwienie obywatelom państw członkowskich Unii Europejskiej bezproblemowe korzystanie z podstawowej swobody Wspólnoty, tj. prawa do wolnego przepływu osób na terenie UE, EOG i Szwajcarii.

Podstawowe zasady koordynacji przepisów wspólnotowych wskazane są w:

• Rozporządzeniu EWG nr 1408/71 z dnia 14 czerwca 1971 w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników, osób pracujących na własny rachunek i członków ich rodzin przemieszczających się w obrębie Wspólnoty (dotyczy obywateli państw EOG i Szwajcarii),

• Rozporządzeniu EWG Nr 574/72 z dnia 21 marca 1972 w sprawie wykonania rozporządzenia Rady Nr 1408/71/EWG w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników, osób pracujących na własny rachunek i członków ich rodzin przemieszczających się w obrębie Wspólnoty (dotyczy obywateli państw EOG
  i Szwajcarii).

  Oraz po 1 maja 2010 r. także w

• Rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (dotyczy obywateli państw UE),
• Rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczącego wykonywania rozporządzenia Nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (dotyczy obywateli państw UE).

Wskazane rozporządzenia Wspólnoty, a także Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) dotyczą zasad przyznawania świadczeń z tytułu zabezpieczenia społecznego pracownikom, osobom pracującym na własny rachunek i członkom ich rodzin przemieszczających się pomiędzy krajami Wspólnoty. Są one bezpośrednio stosowane w każdym państwie członkowskim. Podstawową zasadą jest zasada oznaczająca, iż obywatel państwa członkowskiego Unii Europejskiej/Europejskiego Obszaru Gospodarczego i Szwajcarii podlega wyłącznie ustawodawstwu kraju, w którym pracuje. Reguły koordynacji mają zastosowanie do osób migrujących tzn. przemieszczających się w obrębie Wspólnoty.

Sumowanie okresów zatrudnienia/ubezpieczenia/pracy na własny rachunek w celu nabycia prawa do zasiłku dla bezrobotnych w Polsce.

Generalną zasadą wynikającą z przepisów wspólnotowych jest fakt, że zasiłek dla bezrobotnych przysługuje w pierwszej kolejności w państwie ostatniego zatrudnienia. Zatem, jeżeli ostatnio wykonywana praca miała miejsce np. w Niemczech, przede wszystkim należy zarejestrować się jako osoba bezrobotna w niemieckich służbach zatrudnienia i tam zwrócić się z wnioskiem o ustalenie prawa do zasiłku dla bezrobotnych.

Jeżeli bezpośrednio po zakończeniu pracy za granicą osoba zdecyduje się wrócić do Polski
i tu nabyć prawo do zasiłku dla bezrobotnych należy pamiętać, że nabycie prawa do zasiłku w państwie zamieszkania odbywa się na zasadzie wyjątku.

Ubieganie się w Polsce o prawo do zasiłku dla bezrobotnych wiąże się z podleganiem polskiemu ustawodawstwu. Jednym z podstawowych warunków, jaki należy spełnić, aby nabyć prawo do zasiłku dla bezrobotnych w Polsce jest fakt udokumentowania okresu zatrudnienia/ubezpieczenia/pracy na własny rachunek wynoszącego łącznie co najmniej 365 dni w okresie 18 miesięcy poprzedzających rejestrację we właściwym powiatowym urzędzie pracy. W przypadku braku zatrudnienia po powrocie z zagranicy, należy zarejestrować się jako osoba bezrobotna w powiatowym urzędzie pracy właściwym dla miejsca zameldowania stałego lub czasowego.

Jeżeli zatrudnienie miało miejsce w państwach takich jak - Lichtenstein, Islandia, Norwegia, Szwajcaria dokumentem na podstawie którego sumowane są okresy zatrudnienia/ ubezpieczenia/ pracy na własny rachunek jest Formularz E 301.

Jeżeli zatrudnienie miało miejsce w państwach należących do Unii Europejskiej sumowanie okresów zatrudnienia/ubezpieczenia/pracy na własny rachunek odbywa się na podstawie dokumentu PD U1.